Jaki okap wybrać? Rodzaje okapów kuchennych i ich najważniejsze funkcje

Choć nie każdy zdaje sobie z tego sprawę, okap jest jednym z ważniejszych urządzeń w kuchni – szczególnie wtedy, gdy korzystamy z kuchenki gazowej. Podczas gotowania powstaje wiele związków chemicznych, które są efektem zarówno obróbki termicznej żywności, jak i spalania gazu. Stężenie tych substancji w powietrzu może być wysokie, zwłaszcza w słabo wentylowanych pomieszczeniach. Dlatego dobrze dobrany okap nie jest wyłącznie dodatkiem do zabudowy kuchennej, ale realnym wsparciem dla jakości powietrza w domu.

Niezależnie od tego, czy gotujemy na gazie, płycie indukcyjnej, ceramicznej czy elektrycznej, podczas przygotowywania posiłków zawsze powstają para wodna, tłuszcz oraz zapachy. Niektóre potrawy mają przyjemny aromat, ale przypalony tłuszcz, smażenie czy intensywne przyprawy potrafią zostawić w kuchni woń, która utrzymuje się przez wiele godzin. Zapach często rozchodzi się po całym mieszkaniu, a czasem nawet na klatkę schodową.

Dobry okap ogranicza ten problem. Pochłania zapachy, zanim zdążą wniknąć w zasłony, tapicerkę, dywany czy meble. Pomaga także zmniejszyć ilość pary wodnej i tłustego osadu, który bez sprawnej wentylacji osadza się na szafkach, ścianach, frontach kuchennych i sprzętach AGD. Dzięki temu kuchnia łatwiej utrzymuje świeżość, a po kilku godzinach od obiadu wspominamy już tylko smak potrawy, zamiast nadal czuć ją w powietrzu.

Wyciąg czy pochłaniacz – jaka jest różnica?

Na rynku dostępnych jest wiele różnych okapów. Różnią się one budową, sposobem montażu, wydajnością, filtrami, materiałami wykonania, sterowaniem oraz ceną. Warto jednak zacząć od podstawowego rozróżnienia: wyciąg to nie to samo co pochłaniacz.

Potocznie wiele osób nazywa każdy okap wyciągiem, ale technicznie nie zawsze jest to precyzyjne określenie. Okap może pracować w dwóch podstawowych trybach:

Tryb otwarty, czyli wyciąg – okap jest podłączony do kanału wentylacyjnego i odprowadza zanieczyszczone powietrze na zewnątrz. Jest to najskuteczniejsze rozwiązanie, ponieważ para, tłuszcz i zapachy nie krążą ponownie po kuchni.

Tryb zamknięty, czyli pochłaniacz – okap nie odprowadza powietrza do kanału wentylacyjnego, tylko filtruje je i oddaje z powrotem do pomieszczenia. W takim układzie stosuje się zwykle filtry przeciwtłuszczowe oraz filtry węglowe, które odpowiadają za neutralizację zapachów.

Jeżeli w kuchni nie ma możliwości podłączenia okapu do kanału wywiewnego, należy wybrać model pracujący jako pochłaniacz. Trzeba jednak pamiętać, że tryb wyciągu jest zwykle wyraźnie wydajniejszy. W praktyce okap podłączony do wentylacji może działać znacznie skuteczniej niż ten sam model pracujący wyłącznie w obiegu zamkniętym.

Rodzaje okapów kuchennych

Wśród okapów kuchennych można wyróżnić kilka podstawowych grup. Różnią się one nie tylko wyglądem, ale też sposobem montażu, przeznaczeniem i wygodą użytkowania. Przy okazji wyboru urządzenia warto pamiętać, że po latach eksploatacji znaczenie ma również dostępność takich elementów jak części do okapów kuchennych, ponieważ to one pozwalają naprawić sprzęt bez konieczności wymiany całego urządzenia.

Okapy uniwersalne

Okapy uniwersalne to jedne z najprostszych i najpopularniejszych urządzeń tego typu. Spotyka się je w wielu domach i mieszkaniach, głównie ze względu na stosunkowo niską cenę, łatwy montaż oraz niewielkie rozmiary. Dobrze sprawdzają się zwłaszcza w małych kuchniach, gdzie nie ma miejsca na rozbudowane konstrukcje kominowe lub wyspowe.

Najczęściej są to modele o prostej budowie, wyposażone w podstawowe funkcje: kilka poziomów pracy wentylatora, oświetlenie oraz filtr przeciwtłuszczowy. W zależności od modelu mogą pracować jako wyciąg lub pochłaniacz. Ich zaletą jest prostota, ale trzeba mieć świadomość, że pod względem wydajności i komfortu pracy zwykle ustępują bardziej zaawansowanym typom okapów.

Okapy kominowe, czyli przyścienne

Okapy kominowe nazywane są również okapami przyściennymi, ponieważ montuje się je bezpośrednio przy ścianie, najczęściej nad płytą grzewczą lub kuchenką. To bardzo popularna grupa urządzeń, często wybierana do kuchni klasycznych, nowoczesnych i otwartych na salon.

Charakterystycznym elementem takiego okapu jest komin, w którym znajduje się przewód odprowadzający powietrze do kanału wentylacyjnego. W zależności od konstrukcji i możliwości montażowych okap kominowy może pracować jako wyciąg albo pochłaniacz. Warunkiem pracy w trybie wyciągu jest oczywiście dostęp do kanału wentylacyjnego.

Okapy kominowe dostępne są w wielu wariantach stylistycznych. Mogą być proste, skośne, stalowe, czarne, szklane, retro lub minimalistyczne. Spotyka się także wersje narożne, przeznaczone do montażu w rogu kuchni. Ich dużą zaletą jest połączenie dobrej wydajności z efektownym wyglądem.

Okapy szafkowe

Okapy szafkowe to grupa urządzeń przeznaczonych do zabudowy. Ich główną zaletą jest dyskretny wygląd – po zamontowaniu w kuchennej zabudowie są prawie niewidoczne. Dolna część okapu znajduje się zwykle na równi z linią szafek, a główny korpus urządzenia ukryty jest wewnątrz mebla.

Takie rozwiązanie bardzo dobrze sprawdza się w kuchniach, w których liczy się spójna, minimalistyczna zabudowa. Trzeba jednak pamiętać, że szafka przeznaczona do montażu okapu powinna być odpowiednio solidna i dopasowana do wymiarów urządzenia. Wydajność okapów szafkowych jest bardzo zróżnicowana – proste modele nadają się do niewielkich kuchni, natomiast bardziej zaawansowane konstrukcje mogą osiągać bardzo wysoką wydajność.

W zależności od modelu okap szafkowy może mieć jeden lub dwa silniki. To właśnie moc i konstrukcja silnika w dużej mierze wpływają na skuteczność pochłaniania pary, tłuszczu i zapachów. Standardowo urządzenia tego typu oferują kilka trybów pracy, a wiele modeli ma również funkcję intensywną, określaną często jako tryb turbo. Sterowanie może odbywać się za pomocą przycisków, suwaków, panelu elektronicznego, a w nowszych modelach także dotykowo.

Okapy podszafkowe

Okapy podszafkowe są często traktowane jako odmiana okapów szafkowych. Montuje się je bezpośrednio pod szafką kuchenną, nad płytą grzewczą. Są stosunkowo płaskie i kompaktowe, dlatego dobrze sprawdzają się w mniejszych kuchniach lub tam, gdzie nie planuje się pełnej zabudowy okapu.

Niektóre modele mają wysuwaną część roboczą. Po jej wysunięciu okap automatycznie się uruchamia, zwiększając powierzchnię zasysania powietrza. Jest to praktyczne rozwiązanie, szczególnie wtedy, gdy zależy nam na połączeniu niewielkich rozmiarów z wygodą codziennego użytkowania.

Okapy uchylne

Okapy uchylne również należą do grupy urządzeń zabudowanych. Mają specjalny uchylany front lub drzwiczki, których otwarcie jest zsynchronizowane z uruchomieniem okapu. Po zamknięciu frontu urządzenie pozostaje niemal niewidoczne, dlatego dobrze komponuje się z klasyczną zabudową meblową.

Ich montaż bywa jednak bardziej wymagający niż w przypadku prostych okapów podszafkowych. Należy dokładnie dopasować wymiary urządzenia do szafki oraz zadbać o prawidłową wentylację i dostęp serwisowy. Pod względem gabarytów okapy uchylne nie zawsze należą do najmniejszych, ale mogą być bardzo praktycznym rozwiązaniem w kuchniach, gdzie ważna jest estetyka zabudowy.

Okapy sufitowe

Okapy sufitowe to bardziej zaawansowana i nowoczesna grupa urządzeń. Montuje się je bezpośrednio pod sufitem lub w zabudowie sufitowej, dzięki czemu nie zajmują miejsca nad blatem i nie dominują wizualnie w kuchni. To rozwiązanie szczególnie dobrze sprawdza się w nowoczesnych wnętrzach, kuchniach otwartych na salon oraz przy dużych wyspach kuchennych.

Ich największą zaletą jest wysoka wydajność oraz dyskretny wygląd. Ponieważ znajdują się wysoko, muszą skutecznie zasysać parę i zapachy z większej odległości. Dlatego okapy sufitowe często wyposażone są w mocne silniki i zaawansowane systemy sterowania. Gdy po czasie urządzenie zaczyna pracować głośniej albo słabiej zasysa powietrze, warto sprawdzić silniki do okapów, bo uszkodzony lub zużyty napęd potrafi znacząco obniżyć skuteczność całego sprzętu.

Ze względu na miejsce montażu wiele modeli obsługiwanych jest pilotem. Nie jest to wyłącznie wygodny dodatek, ale praktyczna konieczność – przyciski umieszczone bezpośrednio na urządzeniu byłyby trudno dostępne. W zależności od konstrukcji okap sufitowy może pracować wyłącznie jako wyciąg lub również jako pochłaniacz.

Warto jednak pamiętać, że wybór takiego okapu najlepiej zaplanować już na etapie projektowania kuchni. Trzeba przewidzieć miejsce na urządzenie, kanały wentylacyjne, instalację elektryczną oraz ewentualną zabudowę sufitu.

Okapy nablatowe

Okapy nablatowe to rozwiązanie nowoczesne, efektowne i nietypowe. W odróżnieniu od klasycznych modeli nie montuje się ich nad płytą grzewczą, lecz przy blacie lub bezpośrednio w jego obrębie. Warto zwrócić uwagę na nazwę: chodzi o okap nablatowy, a nie nadblatowy.

Konstrukcja takich urządzeń może być różna. Niektóre modele wysuwają się z blatu tylko na czas pracy, inne są zamontowane na stałe przy płycie grzewczej. Ich zadaniem jest zasysanie pary i zapachów bezpośrednio przy miejscu gotowania, zanim zdążą unieść się wyżej.

Okapy nablatowe przyciągają uwagę osób, które lubią nietuzinkowe rozwiązania i nowoczesne projekty kuchni. Są szczególnie popularne w zabudowach z wyspą, gdzie tradycyjny okap wiszący mógłby zaburzać wygląd pomieszczenia. Trzeba jednak pamiętać, że są to urządzenia droższe i bardziej skomplikowane konstrukcyjnie. Ich montaż wymaga starannego zaplanowania przestrzeni w szafkach, prowadzenia kanałów powietrznych oraz miejsca na mechanizm wysuwania, jeśli dany model go posiada.

Okapy wyspowe

Okapy wyspowe są przeznaczone do kuchni z wyspą, czyli tam, gdzie płyta grzewcza nie znajduje się przy ścianie, lecz w centralnej części pomieszczenia. Taki okap montuje się bezpośrednio do sufitu, nad wyspą kuchenną.

Budową przypominają często okapy kominowe, ale są przystosowane do pracy w otwartej przestrzeni. Ponieważ są widoczne z każdej strony, producenci przykładają dużą wagę do ich wyglądu. Okapy wyspowe mogą być stalowe, szklane, czarne, białe, cylindryczne, prostokątne, dekoracyjne lub bardzo minimalistyczne. Często stają się jednym z najważniejszych elementów wizualnych całej kuchni.

Pod względem technicznym są to zwykle urządzenia wydajne i dobrze wyposażone. W wielu modelach dostępne są różne poziomy pracy, tryb intensywny, oświetlenie LED, sterowanie elektroniczne, pilot lub czujniki. Niektóre okapy wyspowe mają regulowaną wysokość, dzięki czemu można je przybliżyć do płyty podczas gotowania i odsunąć, gdy nie są używane. Jeżeli problem dotyczy podświetlenia, zwykle w pierwszej kolejności sprawdza się oświetlenie do okapów, czyli lampki, moduły LED, oprawki i elementy zasilania odpowiedzialne za światło nad płytą.

Okapy wyspowe są bardzo dobrym wyborem do dużych kuchni i aneksów połączonych z salonem. Przy ich zakupie trzeba jednak zwrócić szczególną uwagę na wydajność, poziom hałasu, sposób montażu oraz możliwość podłączenia do wentylacji.

Filtry, sterowanie i części eksploatacyjne

Przy wyborze okapu warto patrzeć nie tylko na wygląd i wydajność, ale także na późniejszą eksploatację. W każdym okapie pracującym nad kuchenką zbiera się tłuszcz, para wodna i drobne zanieczyszczenia. Dlatego regularna konserwacja ma ogromny wpływ na skuteczność pracy urządzenia. Szczególnie ważne są filtry do okapów, które zatrzymują tłuste osady i w modelach pracujących jako pochłaniacz pomagają ograniczać nieprzyjemne zapachy.

Znaczenie ma również sposób sterowania. Proste okapy mają zwykle suwaki lub klasyczne przyciski, a bardziej rozbudowane modele oferują panele dotykowe, piloty, czujniki albo sterowanie elektroniczne. Gdy okap nie reaguje na zmianę biegu, nie włącza oświetlenia albo działa tylko na jednym poziomie mocy, przyczyną mogą być zużyte przełączniki i przyciski do okapów.

Przed zakupem części zamiennej najlepiej sprawdzić dokładne dane urządzenia z tabliczki znamionowej. Sam wymiar, wygląd albo podobny kształt elementu często nie wystarcza, ponieważ producenci stosują różne wersje części w obrębie bardzo podobnych modeli. Pomocna może być instrukcja jak sprawdzić dane urządzenia, dzięki której łatwiej odczytać model, numer produktu, kod serwisowy lub inne oznaczenia potrzebne do prawidłowego doboru części.

Jaki okap wybrać do swojej kuchni?

Nie ma jednego okapu idealnego dla wszystkich. Do małej kuchni często wystarczy prosty model uniwersalny, podszafkowy albo szafkowy. Do kuchni nowoczesnej, otwartej na salon, lepiej sprawdzi się wydajny okap kominowy, sufitowy, wyspowy albo nablatowy. W kuchni z wyspą wybór naturalnie zawęża się do modeli wyspowych lub rozwiązań nablatowych, natomiast w zabudowie meblowej najlepiej wyglądają okapy szafkowe, uchylne i podszafkowe.

Najważniejsze jest dopasowanie okapu do układu kuchni, możliwości wentylacyjnych, wielkości pomieszczenia oraz stylu gotowania. Jeżeli gotujemy często, smażymy intensywnie albo kuchnia jest połączona z salonem, warto wybrać model o wyższej wydajności i niższym poziomie hałasu. Jeżeli gotujemy sporadycznie, a kuchnia jest niewielka, prostszy okap może w zupełności wystarczyć.

Dobrze dobrany okap poprawia komfort gotowania, ogranicza wilgoć, zmniejsza ilość tłustego osadu i pomaga utrzymać świeże powietrze w mieszkaniu. To urządzenie, którego znaczenie docenia się szczególnie wtedy, gdy działa skutecznie – cicho, wydajnie i bezproblemowo każdego dnia.