Termiki do lodówek i zamrażarek
Termiki do lodówek i zamrażarek obejmują zabezpieczenia sprężarki, ograniczniki temperatury oraz bezpieczniki termiczne układu No Frost. Objawem usterki może być brak startu agregatu, cykanie zabezpieczenia albo oblodzenie parownika. Dobieraj część po oznaczeniu urządzenia i numerze starego elementu, nie tylko po wyglądzie.
Jakie elementy obejmuje kategoria termików
Nazwa termik może oznaczać kilka różnych podzespołów. W lodówkach i zamrażarkach spotyka się między innymi:
- zabezpieczenia przeciążeniowe sprężarki, nazywane także klixonami lub OLP;
- zespoły PTC, które pomagają uruchomić sprężarkę i często występują razem z zabezpieczeniem przeciążeniowym;
- bezpieczniki termiczne grzałki rozmrażającej;
- termostaty bimetaliczne defrost, które otwierają lub zamykają obwód przy określonej temperaturze;
- ograniczniki temperatury stosowane przy parowniku, skraplaczu, kostkarce albo innych elementach konkretnego modelu.
Nie są to części zamienne między sobą. Termik sprężarki nie zastępuje bezpiecznika grzałki, a bimetal defrost nie jest zwykłym termostatem komory chłodziarki. Przed zakupem trzeba ustalić, w którym obwodzie znajduje się element i jaką funkcję pełni.
Objawy uszkodzenia termika sprężarki
Jeżeli lodówka ma zasilanie i działa oświetlenie, ale sprężarka nie startuje, przyczyną może być układ rozruchowy albo zabezpieczenie przeciążeniowe. Charakterystyczny przebieg wygląda tak: sprężarka buczy przez kilka sekund, pojawia się kliknięcie, a następnie agregat wyłącza się i po pewnym czasie ponownie próbuje wystartować.
Taki objaw może wskazywać na:
- przerwę w zabezpieczeniu przeciążeniowym;
- uszkodzenie elementu PTC lub przekaźnika rozruchowego;
- zbyt niskie napięcie zasilające;
- zablokowaną mechanicznie sprężarkę;
- uszkodzenie uzwojenia sprężarki;
- problem z modułem sterującym, przewodami albo złączem;
- próbę ponownego startu przed wyrównaniem ciśnień w układzie chłodniczym.
Samo kliknięcie nie potwierdza uszkodzenia termika. Zabezpieczenie może działać prawidłowo i odłączać sprężarkę, która pobiera zbyt duży prąd, ma zablokowany wirnik albo nie otrzymuje prawidłowego napięcia.
Objaw a prawdopodobny kierunek sprawdzenia
| Objaw | Możliwe przyczyny | Co sprawdzić | Interpretacja |
| Sprężarka nie reaguje, brak kliknięcia | Termostat, moduł, przewód, brak zasilania, przerwa w OLP | Gniazdo, przewody i ciągłość obwodu po odłączeniu zasilania | Brak przejścia nie wskazuje jeszcze, czy uszkodzony jest sam termik, czy element sterujący przed nim |
| Sprężarka buczy i po kilku sekundach klika | PTC, OLP, zablokowana sprężarka, niskie napięcie | Stan układu rozruchowego, uzwojenia, napięcie pod obciążeniem | Jeżeli termik wyłącza obwód, może chronić sprawny układ przed przeciążeniem |
| Sprężarka startuje dopiero po długiej przerwie | Przegrzewanie OLP, problem z PTC, ciężki rozruch, sprężarka zużyta | Temperatura elementu, odstęp między próbami, pomiary rezystancji i prądu | Prawidłowe działanie po ostygnięciu nie wyklucza uszkodzenia sprężarki |
| Sprężarka pracuje, ale lodówka nie chłodzi | Ubytek czynnika, nieszczelność, niedrożność, wentylator, oblodzenie | Wzór szronienia parownika, praca wentylatora i temperatury | Wymiana termika nie naprawi problemu układu chłodniczego |
| No Frost obladza się lub grzałka nie działa | Bezpiecznik termiczny, bimetal defrost, grzałka, czujnik, moduł | Oględziny parownika i pomiary odłączonych elementów | Przerwany bezpiecznik może być skutkiem przegrzania albo wtórnym objawem innej usterki |
Jak sprawdzić zabezpieczenie sprężarki
Przed pomiarem odłącz lodówkę od sieci. Zabezpieczenie przeciążeniowe znajduje się zwykle przy zaciskach sprężarki, za tylną osłoną w dolnej części urządzenia. W niektórych konstrukcjach jest zintegrowane z zespołem startowym PTC.
- Zdejmij osłonę tylko po odłączeniu zasilania i odczekaniu, aż element ostygnie.
- Zrób zdjęcie połączeń przed odłączeniem przewodów.
- Odłącz przewód lub złącze badanego elementu, aby pomiar nie obejmował innych części obwodu.
- Ustaw multimetr na pomiar rezystancji lub test ciągłości.
- Zmierz przejście przez zabezpieczenie przeciążeniowe w stanie zimnym.
W sprawnym, zimnym zabezpieczeniu przeciążeniowym rezystancja powinna być bardzo mała. W jednym z opisanych manuali serwisowych dla konkretnego zespołu przyjęto wartość poniżej 1 Ω w temperaturze pokojowej. Nie jest to uniwersalna wartość dla wszystkich lodówek. Jeżeli element jest rozgrzany, może być chwilowo rozwarty, ponieważ właśnie wtedy realizuje funkcję ochronną. Po ostygnięciu powinien zachowywać się zgodnie z dokumentacją danego modelu.
Pomiar ciągłości wykonany tylko raz nie rozstrzyga, czy termik prawidłowo reaguje na temperaturę i prąd. Element może mieć poprawne przejście na zimno, ale otwierać obwód zbyt wcześnie pod obciążeniem. Dlatego wynik trzeba zestawić z zachowaniem sprężarki, stanem PTC, napięciem i pomiarami uzwojeń.
Sprawdzenie elementu PTC
PTC w układzie rozruchowym ma małą rezystancję w stanie zimnym. Po przepływie prądu nagrzewa się, a jego rezystancja gwałtownie rośnie, ograniczając prąd uzwojenia rozruchowego. W dokumentacji wybranej rodziny Whirlpool opisano przykład około 5 Ω na zimno oraz wzrost do bardzo wysokiej wartości po kilku sekundach pracy. Nie należy przenosić tych liczb na inne modele bez sprawdzenia schematu lub danych sprężarki.
Jeżeli PTC jest pęknięty, nadpalony, luźny w obudowie albo ma przerwę w obwodzie, sprężarka może nie ruszyć. Z kolei pomiar rezystancji w temperaturze pokojowej może wyglądać poprawnie, mimo że element traci właściwości po nagrzaniu. Szybkie, wielokrotne włączanie lodówki również utrudnia diagnozę, ponieważ PTC potrzebuje czasu na ostygnięcie.
Po każdej próbie startu odczekaj kilka minut, a czas wymagany przez producenta traktuj jako nadrzędny. Nie zwieraj PTC ani zabezpieczenia przeciążeniowego na stałe.
Sprawdzenie sprężarki przed zakupem termika
Jeżeli termik zadziałał i po ostygnięciu wraca do przewodzenia, trzeba ustalić, dlaczego zabezpieczenie otwiera obwód. Po odłączeniu przewodów od zacisków sprężarki można wykonać pomiar rezystancji trzech zacisków:
- najwyższa wartość między dwoma zaciskami wskazuje zwykle parę uzwojenia rozruchowego i roboczego, a pozostały zacisk jest wspólny;
- z zacisku wspólnego niższa rezystancja prowadzi zwykle do uzwojenia roboczego, wyższa do rozruchowego;
- każde z trzech wyprowadzeń trzeba również sprawdzić względem metalowej obudowy sprężarki.
Wartości rezystancji uzwojeń zależą od typu sprężarki. Nie ma jednej poprawnej wartości dla całej kategorii. Przerwa, zwarcie między uzwojeniami albo przewodzenie do obudowy jest wynikiem nieprawidłowym, ale prawidłowe rezystancje nie wykluczają zablokowania mechanicznego sprężarki.
Pomiar napięcia podczas próby startu oraz pomiar prądu pod obciążeniem należą do diagnostyki wykonywanej przez osobę z odpowiednimi kwalifikacjami. Niskie napięcie może powodować objawy podobne do uszkodzenia PTC lub sprężarki.
Diagnostyka pod napięciem, pomiary przy pracującej sprężarce i testy z pominięciem automatyki są przeznaczone dla wykwalifikowanego serwisanta. Wymagają odpowiednich mierników, ochrony przed porażeniem i znajomości schematu konkretnego urządzenia.
Termiki układu No Frost
W urządzeniach No Frost termik może znajdować się przy grzałce rozmrażającej lub parowniku. Jego zadaniem jest przerwanie obwodu po osiągnięciu określonej temperatury. Gdy bezpiecznik termiczny ma przerwę, grzałka nie otrzyma zasilania i parownik może stopniowo zarastać lodem. Skutkiem bywają:
- słaby nawiew do komory chłodziarki;
- temperatura dodatnia mimo pracy wentylatora;
- oblodzona tylna ścianka zamrażarki;
- woda pojawiająca się po okresowym rozmrożeniu;
- poprawa działania tylko przez kilka dni lub tygodni po rozmrożeniu.
Podobne objawy powodują uszkodzona grzałka, czujnik temperatury, bimetal defrost, zatkany odpływ, niesprawny wentylator, nieszczelna uszczelka albo moduł sterujący. Dlatego przed wymianą termika trzeba obejrzeć parownik i sprawdzić, czy oblodzenie nie blokuje wentylatora oraz kanałów powietrznych.
Pomiar termika wykonuje się po odłączeniu przewodów i przy warunkach określonych dla danego elementu. Bezpiecznik termiczny jest zwykle jednorazowy: po zadziałaniu pozostaje rozwarty i wymaga wymiany. Termostat bimetaliczny może mieć inną charakterystykę, na przykład być rozwarty w temperaturze pokojowej i zamykać obwód dopiero po schłodzeniu. Nie wolno oceniać obu elementów według tej samej zasady.
Nie sprawdzaj grzałki ani termika przez podłączanie ich przypadkowo bezpośrednio do sieci. Przy urządzeniach z czynnikiem R600a nie używaj narzędzi, które mogą przebić przewody układu chłodniczego, ani otwartego płomienia.
Dostęp i wymiana
Zabezpieczenie przy sprężarce
Dostęp zwykle uzyskuje się od tyłu lub od dołu lodówki, po odsunięciu urządzenia i zdjęciu osłony komory maszynowej. Zespół PTC i OLP może być zabezpieczony klipsem, drutem sprężystym albo pokrywą. Nie ciągnij za przewody i nie podważaj zacisków bez sprawdzenia sposobu mocowania.
Przy wymianie:
- Odłącz wtyczkę i zabezpiecz urządzenie przed przypadkowym podłączeniem.
- Oznacz przewody oraz położenie zespołu względem zacisków sprężarki.
- Zdejmij osłonę i odłącz wiązkę zgodnie z konstrukcją złącza.
- Porównaj nowy element z wymontowanym: oznaczenie, układ zacisków, sposób mocowania i zastosowanie.
- Zamontuj element bez naprężania przewodów i upewnij się, że konektory są całkowicie wsunięte.
- Załóż osłonę oraz wszystkie elementy zabezpieczające przed uruchomieniem urządzenia.
Termik przy parowniku lub grzałce
W zależności od modelu trzeba zdjąć tylny panel zamrażarki, osłonę parownika, kanał powietrzny albo część obudowy grzałki. Przed demontażem wykonaj pełne rozmrożenie, jeśli lód blokuje dostęp. Nie odrywaj panelu na siłę i nie używaj ostrego narzędzia w pobliżu rurek parownika.
Odtwórz sposób mocowania czujnika lub termika, ponieważ jego położenie względem grzałki i parownika wpływa na temperaturę zadziałania. Po wymianie podłącz przewody w te same miejsca, sprawdź izolację i zamontuj osłony tak, aby nie ograniczały przepływu powietrza.
Po naprawie urządzenie powinno pracować przez czas potrzebny do ustabilizowania temperatury. W przypadku No Frost sprawdź, czy wentylator pracuje, kanały są drożne, a po ponownym cyklu rozmrażania nie narasta nietypowe oblodzenie.
Jak dobrać właściwy termik
Dobór wykonuj na podstawie pełnego oznaczenia urządzenia, oznaczenia starej części i zgodności katalogowej. To ważne, ponieważ podobnie wyglądające termiki mogą mieć różną temperaturę zadziałania, obciążalność, charakterystykę PTC, liczbę przewodów albo inny sposób mocowania.
Przy przygotowaniu zapytania lub zamówienia podaj:
- markę i pełny model urządzenia;
- wymagany identyfikator z tabliczki znamionowej;
- oznaczenie części odczytane z obudowy;
- zdjęcie termika, złącza i miejsca montażu;
- informację, czy element znajduje się przy sprężarce, grzałce, parowniku, skraplaczu lub kostkarce.
Właściwy identyfikator zależy od producenta:
- Amica: model, kod wyrobu i 14-cyfrowy numer fabryczny;
- Electrolux, AEG, Zanussi: pełny PNC / Prod.No.;
- Bosch i Siemens: pełny E-Nr z końcówką /xx;
- Whirlpool, Bauknecht, Indesit, Hotpoint: numer serwisowy, często 12-cyfrowy i rozpoczynający się od 85;
- Beko i Grundig: model oraz Product No.;
- LG: model i Product Code;
- Gorenje i Hisense: model oraz Art. No. albo kod PS;
- Samsung: pełny model wraz z wariantem końcowym, na przykład /0000.
Samo podobieństwo zdjęcia, liczba pinów lub identyczna wtyczka nie potwierdzają zgodności. Szczególnie w układzie rozruchowym sprężarki trzeba porównać cały zespół PTC/OLP, a nie tylko kształt obudowy. Nie zakładaj też, że każdy termik można zastąpić elementem o tej samej nazwie handlowej.
Następnym krokiem jest odczytanie pełnych danych z tabliczki znamionowej i oznaczeń starego termika. Jeśli oznaczenie jest nieczytelne, przygotuj zdjęcie tabliczki, złącza oraz miejsca montażu do weryfikacji wariantu.
Błędy, których należy unikać
- Nie mostkuj zabezpieczenia termicznego na stałe.
- Nie montuj bezpiecznika o wyższej temperaturze zadziałania tylko dlatego, że pasuje mechanicznie.
- Nie wymieniaj termika bez sprawdzenia, czy sprężarka nie jest zablokowana albo przeciążona.
- Nie uruchamiaj wielokrotnie sprężarki w krótkich odstępach.
- Nie oceniaj termika na podstawie pomiaru wykonanego na podłączonym obwodzie.
- Nie zamieniaj termostatu defrost, bezpiecznika termicznego i termika sprężarki.
- Nie odłączaj ani nie przebijaj rurek układu chłodniczego.
- Nie wykonuj pomiarów napięcia przy odsłoniętych zaciskach bez kwalifikacji i odpowiednich przyrządów.
FAQ
Czy klikający termik oznacza, że trzeba go wymienić?
Nie. Kliknięcie może oznaczać prawidłowe zadziałanie zabezpieczenia, które odłącza przeciążoną lub zablokowaną sprężarkę. Najpierw trzeba sprawdzić układ PTC, napięcie, uzwojenia i warunki pracy agregatu.
Czy termik sprężarki można sprawdzić zwykłym multimetrem?
Można wykonać podstawowy pomiar ciągłości po odłączeniu elementu i jego ostygnięciu. Wynik informuje tylko, czy obwód jest zamknięty w danej chwili. Nie potwierdza pełnej sprawności pod obciążeniem ani prawidłowej temperatury zadziałania.
Czy termik przy grzałce No Frost jest tym samym co termik sprężarki?
Nie. Element przy grzałce lub parowniku należy do obwodu rozmrażania, a zabezpieczenie przy sprężarce chroni układ rozruchowy i silnik agregatu. Mają inne zastosowanie oraz parametry.
Dlaczego po rozmrożeniu lodówka działa tylko przez kilka dni?
Rozmrożenie może czasowo usunąć lód blokujący przepływ powietrza. Jeżeli problem powraca, przyczyną może być bezpiecznik termiczny, bimetal, grzałka, czujnik, moduł, wentylator albo nieszczelność drzwi. Samo rozmrożenie nie potwierdza uszkodzenia jednego konkretnego elementu.
Czy można dobrać termik tylko po modelu lodówki?
Nie zawsze. Skrócony model może obejmować kilka wariantów technicznych. Potrzebne może być pełne PNC, E-Nr, numer serwisowy, Product Code, Product No. albo inne oznaczenie producenta oraz numer części odczytany z elementu.
Czy można zastosować zamiennik termika o takim samym wyglądzie?
Tylko po potwierdzeniu zgodności katalogowej i parametrów. Liczba pinów, kształt obudowy i podobne zdjęcie nie wystarczają, ponieważ różnić może się temperatura zadziałania, obciążalność, charakterystyka PTC lub sposób współpracy ze sprężarką.
