Tachogeneratory do pralek
Tachogeneratory do pralek przekazują modułowi informację o prędkości silnika. Ich usterka może powodować brak wirowania, gwałtowne obroty lub zatrzymywanie programu, ale podobne objawy dają też szczotki, przewody i sterownik. Przed zakupem porównaj oznaczenie pralki, silnika oraz sposób mocowania części.
Jaką funkcję pełni tachogenerator w pralce?
Tachogenerator, nazywany także prądniczką tachometryczną lub cewką tacho, jest czujnikiem sprzężenia zwrotnego silnika. Podczas obracania wirnika generuje sygnał, na podstawie którego moduł sterujący ocenia prędkość obrotową i reguluje zasilanie silnika. W wielu silnikach szczotkowych znajduje się na osi po przeciwnej stronie niż koło pasowe. W pralkach z silnikiem bezszczotkowym funkcję pomiaru obrotów może pełnić czujnik Halla zintegrowany z silnikiem albo modułem, dlatego nie każda pralka ma wymienny tachogenerator w postaci osobnej cewki.
Objawy problemu z tachogeneratorem
Usterka toru pomiaru obrotów może powodować między innymi:
- silnik rozpędzający się zbyt gwałtownie albo pracujący na nienaturalnie wysokich obrotach;
- obrót bębna przez kilka sekund, a następnie zatrzymanie programu;
- brak wejścia na wirowanie lub przerywanie wirowania;
- szarpanie i nierówną pracę podczas ruchów rewersyjnych;
- zatrzymanie pralki po rozpoczęciu cyklu, czasem z kodem dotyczącym silnika;
- okresowe występowanie usterki po rozgrzaniu silnika lub przy większym obciążeniu.
Sam objaw nie potwierdza jednak uszkodzenia cewki. Brak wirowania może wynikać również z niewypompowanej wody, niewyważenia wsadu, zużytych szczotek, uszkodzonego paska, zablokowanego bębna, przerwy w wiązce albo awarii modułu sterującego. Jeżeli bęben nie obraca się w żadnym programie, sprawdzenie samego tachogeneratora nie wystarczy.
Diagnostyka: od objawu do przyczyny
Silnik od razu wchodzi na wysokie obroty
Najpierw odłącz urządzenie od zasilania i obejrzyj silnik od strony tachogeneratora. Sprawdź, czy magnes na osi nie jest pęknięty, przesunięty lub poluzowany oraz czy cewka znajduje się prawidłowo w swoim gnieździe. W niektórych konstrukcjach magnes jest nakręcany na wałek i może się wykręcić wskutek drgań.
Następnie skontroluj wtyczkę silnika i przewody prowadzące do modułu. Luźny styk lub przewód przełamany przy silniku może dawać taki sam efekt jak uszkodzona cewka. Jeżeli połączenia i elementy mechaniczne są prawidłowe, wykonaj pomiar tachogeneratora zgodnie z dokumentacją konkretnego modelu.
Pralka obraca bębnem, ale nie wiruje
W pierwszej kolejności upewnij się, że woda została odpompowana, filtr i wąż odpływowy nie są zatkane, a urządzenie nie przerwało wirowania z powodu niewyważenia. Jeżeli pompa działa, bęben jest pusty, a silnik wykonuje krótkie próby obrotu, sprawdź kolejno szczotki silnika, kostkę silnika, tachogenerator i jego wiązkę.
W silniku szczotkowym bardzo krótkie szczotki lub zużyty komutator mogą ograniczać moment obrotowy i imitować problem z czujnikiem obrotów. Dopiero gdy silnik mechanicznie i elektrycznie jest sprawny, warto podejrzewać moduł sterujący.
Pojawia się kod błędu silnika
Znaczenie kodu zależy od marki i rodziny elektroniki. Przykładowo w wybranych pralkach Electrolux i AEG kod E52 oznacza brak sygnału z tachogeneratora, ale procedura obejmuje także kontrolę złączy, wiązki, położenia generatora, upływności do obudowy, silnika i płytki sterującej. Nie należy traktować kodu jako automatycznego wskazania części do zakupu.
Jeżeli pralka ma tryb diagnostyczny, użyj go tylko zgodnie z instrukcją serwisową właściwą dla danego modelu. Test obrotów może rozróżnić brak ruchu silnika od braku odczytu prędkości, ale nie zastępuje pomiaru elementu i kontroli przewodów.
Jak zmierzyć tachogenerator?
Pomiar rezystancji cewki
- Odłącz pralkę od sieci, zamknij dopływ wody i uzyskaj dostęp do silnika.
- Zrób zdjęcie kostki oraz oznacz położenie przewodów. Nie rozłączaj przewodów na podstawie samego koloru, ponieważ układ różni się między modelami.
- Odłącz złącze silnika lub wyprowadzenia tachogeneratora zgodnie ze schematem. Pomiar wykonany przez podłączony moduł może być niemiarodajny.
- Ustaw multimetr na pomiar rezystancji i zmierz między dwoma stykami cewki tacho.
- Porównaj wynik z dokumentacją konkretnego silnika lub pralki. Nie istnieje jedna uniwersalna rezystancja dla wszystkich tachogeneratorów: spotykane wartości zależą od konstrukcji silnika i mogą znacznie się różnić.
Wynik bardzo bliski zeru może wskazywać zwarcie uzwojenia, a brak przejścia — przerwę w cewce, przewodzie lub złączu. Prawidłowa rezystancja nie dowodzi jednak pełnej sprawności. Cewka może tracić kontakt po rozgrzaniu, mieć uszkodzenie mechaniczne albo generować niestabilny sygnał przy większej prędkości.
Sprawdzenie sygnału podczas obrotu
Po odłączeniu tachogeneratora od elektroniki można, zgodnie ze schematem, ustawić miernik na napięcie przemienne i powoli obracać wałem silnika lub kołem pasowym. Sprawna prądniczka powinna wytworzyć zmienny sygnał, którego wartość zależy od prędkości obracania. Ważniejsza od pojedynczego odczytu jest obecność stabilnego sygnału oraz jego zmiana wraz z obrotami.
Taki test ma ograniczenia: ręczne obracanie nie odwzorowuje warunków pracy pod obciążeniem, a wynik zależy od sposobu napędzania wirnika i zakresu miernika. Jeżeli rezystancja jest prawidłowa, ale pralka nadal traci kontrolę nad obrotami, sprawdź magnes, szczelinę między magnesem i cewką, przewody oraz wejście tachometryczne modułu.
Czynności przy otwartej pralce i pomiary elektryczne wymagają doświadczenia, właściwego miernika oraz zabezpieczenia przed przypadkowym uruchomieniem. Nie wykonuj pomiarów pod napięciem ani próbnego zasilania silnika bez odpowiednich kwalifikacji i procedury dla danego modelu.
Gdzie znajduje się część i jak uzyskać dostęp?
W pralkach z napędem paskowym tachogenerator jest zwykle zamontowany na tylnej części silnika, po stronie przeciwnej do koła pasowego. Dostęp najczęściej uzyskuje się przez tylną pokrywę, jednak w niektórych konstrukcjach trzeba najpierw wyjąć silnik. W pralkach z napędem bezpośrednim czujnik może znajdować się przy module silnika, pod rotorem lub w zespole stojana.
Przed demontażem:
- odłącz wtyczkę, zakręć dopływ wody i zabezpiecz urządzenie przed przesunięciem;
- odczekaj, aż elementy i kondensatory zgodnie z konstrukcją urządzenia będą bezpieczne do pracy;
- sfotografuj przebieg wiązki i położenie uchwytów;
- sprawdź, czy przewody nie ocierają o pasek, koło pasowe lub obudowę;
- nie podważaj magnesu ani cewki metalowym narzędziem w sposób mogący uszkodzić uzwojenie.
Po wymianie zamontuj osłony, poprowadź wiązkę tak jak pierwotnie i sprawdź, czy wirnik obraca się bez ocierania. Urządzenie należy przetestować najpierw bez wsadu, a następnie podczas pełnego programu, obserwując płynne zwiększanie obrotów i prawidłowe przejście do wirowania.
W zależności od silnika można wymienić samą cewkę, magnes lub kompletny zespół silnika. Niektóre części są wciskane w korpus, inne wymagają właściwego mocowania na osi. Jeżeli cewka jest sprawna, ale uszkodzona jest elektronika toru tacho, wymiana generatora nie usunie usterki.
Jak dobrać właściwy tachogenerator?
Nie wybieraj części wyłącznie po zdjęciu, liczbie przewodów lub podobnym złączu. Istotne są między innymi:
- pełne oznaczenie pralki z tabliczki znamionowej;
- typ i oznaczenie silnika;
- numer części producenta oraz ewentualne numery zamienne;
- kształt i średnica cewki lub magnesu;
- sposób mocowania i położenie względem osi;
- parametry elektryczne potwierdzone dla danego wariantu;
- to, czy pralka wykorzystuje cewkę tacho, czy czujnik Halla.
Do identyfikacji podaj pełne dane urządzenia, ponieważ skrócony model może nie rozróżniać wariantu technicznego. Dla poszczególnych marek mogą być potrzebne dodatkowe oznaczenia:
- Amica: model, kod wyrobu i 14-cyfrowy numer fabryczny;
- Electrolux, AEG, Zanussi: pełny PNC / Prod.No.;
- Bosch, Siemens: pełny E-Nr z końcówką /xx;
- Whirlpool, Bauknecht, Indesit, Hotpoint: numer serwisowy, często rozpoczynający się od 85;
- Beko, Grundig: model i Product No.;
- LG: model i Product Code;
- Gorenje, Hisense: model oraz Art. No. albo kod PS;
- Samsung: pełny model wraz z wariantem końcowym, na przykład /0000.
Najbezpieczniejszy następny krok to odczytanie tabliczki znamionowej, spisanie oznaczenia silnika i porównanie numeru z uszkodzonej części. Jeżeli tabliczka jest nieczytelna, pomocne będzie wyraźne zdjęcie tabliczki, kostki silnika oraz tachogeneratora.
FAQ
Czy brak wirowania zawsze oznacza uszkodzony tachogenerator?
Nie. Tak samo mogą zachowywać się pralka z niewypompowaną wodą, niewyważonym wsadem, zużytymi szczotkami, uszkodzonym paskiem, przerwą w wiązce lub awarią modułu. Najpierw trzeba ustalić, czy silnik wykonuje próby obrotu i czy pralka prawidłowo kończy odpompowanie.
Czy można dobrać tachogenerator tylko po modelu pralki?
Model jest punktem wyjścia, ale nie zawsze identyfikuje wariant silnika. Przy doborze porównaj także pełne oznaczenie urządzenia, typ silnika, numer części oraz sposób mocowania. W przypadku Electrolux, AEG i Zanussi szczególnie ważny jest pełny PNC / Prod.No.
Jaka powinna być rezystancja tachogeneratora?
Nie ma jednej wartości właściwej dla całej kategorii. Rezystancja zależy od konstrukcji silnika, dlatego wynik należy porównać z dokumentacją konkretnego urządzenia. Pomiar powinien być wykonany przy odłączonym złączu, a poprawna rezystancja nie wyklucza usterki pojawiającej się dopiero podczas obrotów lub nagrzewania.
Czy tachogenerator znajduje się w każdym silniku pralki?
Nie. W części silników stosuje się cewkę tachometryczną z magnesem, a w innych czujnik Halla lub zintegrowany moduł pomiaru obrotów. Przed zakupem ustal typ napędu i sprawdź budowę silnika właściwą dla danego modelu.
Czy trzeba wymienić cały silnik, gdy uszkodzona jest cewka tacho?
Nie zawsze. W niektórych konstrukcjach dostępna jest osobna cewka, magnes albo zestaw naprawczy, natomiast w innych producent przewiduje wymianę kompletnego silnika. Decyzję należy oprzeć na konstrukcji silnika, dostępności właściwego elementu i potwierdzonej zgodności części.
Czy kod E52 oznacza konieczność zakupu tachogeneratora?
Nie. W wybranych urządzeniach Electrolux i AEG E52 odnosi się do braku sygnału tachometrycznego, ale przyczyną może być także złącze, wiązka, położenie generatora, upływność, silnik lub moduł. Kod trzeba interpretować wyłącznie w dokumentacji konkretnej rodziny urządzeń.
