Zawory
Zawory gazowe Electrolux sterują dopływem gazu do palników płyty lub piekarnika i mogą współpracować z termoparą, cewką zabezpieczającą albo termostatem. Gdy palnik gaśnie, nie daje się regulować lub gaz nie zostaje odcięty, przed zakupem trzeba wykluczyć zabrudzenie palnika, dyszę, termoparę i problem z pokrętłem. Właściwy wariant dobiera się według pełnego PNC urządzenia.
Jaki zawór znajduje się w urządzeniu Electrolux?
Pod wspólną nazwą „zawór” występuje kilka podzespołów o odmiennym działaniu. W płycie lub kuchni gazowej mechaniczny kurek palnika otwiera, zamyka i reguluje przepływ gazu. W wielu konstrukcjach jest połączony z zabezpieczeniem przeciwwypływowym: płomień ogrzewa termoparę, a wytworzony przez nią niewielki sygnał elektryczny pozwala elektromagnesowi utrzymać zawór w pozycji otwartej. Po zgaśnięciu płomienia termopara stygnie, elektromagnes zwalnia mechanizm i gaz zostaje odcięty.
W piekarniku gazowym może być zastosowany termostat gazowy, który nie tylko otwiera przepływ, ale również zmienia go zależnie od temperatury mierzonej czujnikiem. W urządzeniach ze sterowaniem elektronicznym spotyka się ponadto elektrozawory lub osobne cewki. Części te nie są zamienne tylko dlatego, że mają podobny korpus albo złącze.
Objawy usterki zaworu i inne możliwe przyczyny
| Objaw | Co może być przyczyną | Co pozwala zawęzić diagnozę |
| Jeden palnik nie otrzymuje gazu, pozostałe działają | Zablokowany lub uszkodzony zawór, zatkana dysza, nieprawidłowo założone pokrętło, uszkodzenie przewodu gazowego | Jeżeli z zaworu można mechanicznie korzystać, ale płomień jest bardzo mały, trzeba najpierw sprawdzić drożność palnika i dyszy. Brak ruchu trzpienia albo brak wyczuwalnej regulacji wskazuje na mechanizm zaworu lub pokrętło. |
| Palnik zapala się, lecz gaśnie po puszczeniu pokrętła | Nienagrzana, zabrudzona, źle ustawiona lub uszkodzona termopara; słabe połączenie termopary; uszkodzony elektromagnes zaworu; zbyt mały skok trzpienia | Jeżeli płomień nie obejmuje końcówki termopary, najpierw poprawia się ułożenie i czystość elementów palnika. Gdy sprawna termopara i jej połączenie zostały potwierdzone, podejrzenie przechodzi na zabezpieczenie w zaworze. |
| Płomień gaśnie po zmniejszeniu do minimum | Zabrudzony palnik lub dysza, niewłaściwa regulacja przepływu minimalnego, zawór o nieodpowiednim wykonaniu, nieprawidłowe ciśnienie lub rodzaj gazu | Jeżeli na dużej mocy płomień jest prawidłowy, a problem występuje tylko na minimum, bardziej istotny jest tor małego przepływu i ustawienie właściwe dla danego gazu niż sam układ zapłonowy. |
| Płomień nie zmienia wielkości albo pokrętło obraca się nieprawidłowo | Zużycie trzpienia lub wkładki zaworu, pęknięte pokrętło, mechaniczne zablokowanie zaworu | Zdjęcie pokrętła pozwala sprawdzić, czy jego gniazdo nie jest wyrobione. Nie należy obracać trzpienia narzędziem ani używać nadmiernej siły. |
| Brak iskry, ale po ręcznym zapaleniu gaz płynie prawidłowo | Iskrownik, generator, przewód wysokiego napięcia albo przełącznik zapłonu przy zaworze | Taki objaw nie potwierdza uszkodzenia części regulującej przepływ gazu. W niektórych płytach przełącznik uruchamiający iskrowniki jest osadzony na trzpieniu zaworu, lecz stanowi element obwodu zapłonu. |
| Po ustawieniu pokrętła na „wyłączone” palnik nie gaśnie lub wyczuwalny jest gaz | Zawór nie zamyka przepływu, pokrętło nie obraca trzpienia do końca albo występuje nieszczelność instalacji | Należy natychmiast zamknąć dopływ gazu, przewietrzyć pomieszczenie i nie uruchamiać urządzenia do czasu kontroli przez osobę z odpowiednimi uprawnieniami. |
Gaśnięcie płomienia po puszczeniu pokrętła nie jest samo w sobie dowodem uszkodzenia zaworu. Podobny efekt wywołuje zabrudzona termopara, nieprawidłowo osadzona korona palnika, zbyt słaby płomień albo pokrętło, które opiera się o panel i nie pozwala wcisnąć trzpienia dostatecznie głęboko.
Co można sprawdzić bez rozłączania instalacji gazowej?
Przed demontażem warto porównać wadliwy palnik z działającym palnikiem o podobnej konstrukcji:
- Sprawdź dopływ gazu do urządzenia. Jeżeli nie pracuje żaden palnik, przyczyny należy szukać przed pojedynczym zaworem: w zamkniętym zaworze instalacji, pustej butli, reduktorze albo przerwie w dostawie gazu.
- Zdejmij po ostygnięciu nasadkę i koronę palnika. Usuń zabrudzenia zgodnie z instrukcją urządzenia, dokładnie wysusz części i załóż je we właściwym położeniu. Przesunięta korona może powodować nierówny płomień i niedogrzewanie termopary.
- Obserwuj płomień. Powinien stabilnie obejmować strefę termopary przewidzianą przez konstrukcję palnika. Jeżeli płomień omija czujnik, nie należy odginać go przypadkowo — najpierw trzeba sprawdzić osadzenie palnika i drożność jego otworów.
- Sprawdź działanie pokrętła. Powinno dać się wcisnąć i po zwolnieniu swobodnie wracać. Pęknięte gniazdo pokrętła może obracać się bez pełnego przeniesienia ruchu na trzpień zaworu.
- Uwzględnij niedawne zalanie lub czyszczenie. Wilgoć i tłuszcz pod pokrętłami częściej powodują ciągłe iskrzenie albo brak uruchomienia zapłonu niż awarię samego zaworu. Nie wolno wlewać środka czyszczącego w otwory trzpieni.
- Sprawdź, czy problem pojawił się po zmianie rodzaju gazu. Niewłaściwe dysze, ustawienie przepływu minimalnego lub nieprawidłowa regulacja po przezbrojeniu mogą dawać zbyt mały, niestabilny albo kopcący płomień.
Jeżeli wyczuwalny jest gaz, nie należy wykonywać kolejnych prób zapłonu, włączać światła ani urządzeń mogących wytworzyć iskrę. Trzeba zamknąć dopływ gazu, przewietrzyć pomieszczenie i zlecić sprawdzenie szczelności.
Jak technicznie odróżnić zawór od termopary i układu zapłonu?
Pomiary wewnątrz urządzenia oraz kontrola toru gazowego są przeznaczone dla wykwalifikowanego technika. Opisane czynności serwisowe wymagają odpowiednich kwalifikacji, wymaganych uprawnień, doświadczenia i właściwych narzędzi. Nie są przeznaczone do wykonania przez osobę bez przygotowania.
Termopara i elektromagnes zabezpieczający
Termoparę bada się w warunkach nagrzania, ponieważ dopiero wtedy wytwarza napięcie rzędu miliwoltów. Dokładna wartość i sposób podłączenia zależą od zastosowanego układu. Pomiar samej ciągłości przewodu nie potwierdza, że termopara wytworzy wystarczający sygnał pod obciążeniem.
Serwisant sprawdza także:
- czy końcówka termopary jest właściwie ogrzewana;
- stan i docisk jej połączeń, ponieważ w obwodzie o bardzo małym napięciu dodatkowa rezystancja styku ma znaczenie;
- czy mechanizm zaworu pozostaje otwarty po rozgrzaniu termopary;
- czy trzpień jest wciskany na pełną głębokość i nie blokuje go pokrętło lub panel.
Jeżeli termopara działa prawidłowo, połączenia są czyste i pewne, a zawór nadal zwalnia natychmiast po puszczeniu pokrętła, przyczyną może być cewka lub mechanizm zabezpieczający w zaworze. Wyniku nie należy przenosić między różnymi palnikami bez potwierdzenia, że używają identycznych termopar i przyłączy.
Przełącznik zapłonu przy zaworze
Przy odłączonym zasilaniu można zgodnie ze schematem danego urządzenia sprawdzić zmianę stanu styków przełącznika podczas wciskania lub obracania trzpienia. Taki pomiar dotyczy wyłącznie uruchamiania generatora iskry. Nie potwierdza drożności, regulacji ani szczelności zaworu gazowego.
Jeżeli jeden palnik nie wyzwala iskry, ale iskrownik tego palnika działa po wciśnięciu innego pokrętła, bardziej prawdopodobny jest przełącznik lub wiązka zapłonowa przy danym zaworze niż sam iskrownik. Odpowiednich części należy wtedy szukać w kategorii elementów zapalacza.
Elektrozawór lub osobna cewka
Rezystancję cewki mierzy się po jej odłączeniu od instalacji elektrycznej i porównuje z dokumentacją konkretnej części. Przerwa w uzwojeniu albo zwarcie może potwierdzić uszkodzenie elektryczne, ale prawidłowa rezystancja nie dowodzi, że zawór mechanicznie się otwiera, zamyka i pozostaje szczelny. Nie wolno podawać napięcia „na próbę” bez schematu, znajomości napięcia znamionowego i zabezpieczonego stanowiska.
Szczelność i ciśnienie gazu
Szczelność połączeń ocenia się przyrządem lub środkiem przeznaczonym do instalacji gazowych, zgodnie z procedurą właściwą dla urządzenia. Regulacja i pomiar ciśnienia wymagają odpowiedniego manometru oraz danych serwisowych dla rodzaju gazu. Nie wolno szukać nieszczelności płomieniem.
Dostęp do zaworu i przebieg wymiany
W płytach gazowych zawory znajdują się zwykle pod powierzchnią roboczą, za pokrętłami i przy wspólnej rurze rozdzielającej gaz. W kuchniach wolnostojących dostęp może wymagać zdjęcia rusztów, elementów palników, płyty podpalnikowej oraz panelu sterowania. W piekarniku gazowym termostat lub zawór może być połączony dodatkowo z palnikiem piekarnika, termoparą i czujnikiem temperatury.
Kolejność demontażu nie jest jednakowa dla wszystkich urządzeń Electrolux. Procedura serwisowa danego modelu może obejmować:
- odłączenie zasilania elektrycznego i zamknięcie dopływu gazu;
- zdjęcie pokręteł, płyty roboczej albo panelu sterowania;
- oznaczenie położenia przewodów zapłonu i połączeń termopary;
- odłączenie rurki prowadzącej do właściwego palnika;
- zwolnienie zaworu ze wspornika lub kolektora;
- montaż właściwych uszczelnień przewidzianych dla danego połączenia;
- kontrolę działania regulacji i zabezpieczenia przeciwwypływowego;
- pełną próbę szczelności po ponownym złożeniu.
Nie należy samodzielnie rozbierać korpusu zaworu, rozciągać sprężyn, szlifować elementów zamykających ani stosować przypadkowego smaru. Jeżeli dokumentacja dopuszcza konserwację kurka, używa się wyłącznie środka przeznaczonego do armatury gazowej i wykonuje procedurę bez zanieczyszczenia kanałów. W wielu zaworach bezpieczniejszą i przewidzianą metodą naprawy jest wymiana kompletnego zespołu.
Jak uniknąć wymiany niewłaściwej części?
Zanim zostanie zamówiony zawór, trzeba określić, czy problem dotyczy przepływu gazu, zabezpieczenia termopary, regulacji temperatury, czy wyłącznie uruchamiania iskry. W razie podejrzenia czujnika płomienia warto porównać warianty dostępne w kategorii termopar i termoelementów Electrolux. Przy małym lub nierównym płomieniu należy sprawdzić także dysze Electrolux oraz elementy palnika.
Zawory różnią się między innymi:
- przeznaczeniem do palnika małego, średniego, dużego, wielokoronowego lub piekarnika;
- wykonaniem do określonego rodzaju i konfiguracji gazu;
- średnicą i układem przyłączy;
- mocowaniem do kolektora oraz panelu;
- długością i kształtem trzpienia pokrętła;
- obecnością zabezpieczenia termomagnetycznego;
- rodzajem przyłącza termopary;
- konstrukcją przepływu minimalnego i wartością obejścia by-pass;
- obecnością przełącznika zapłonu, cewki albo termostatu;
- zakresem i sposobem prowadzenia kapilary w termostatach gazowych.
Podstawą doboru części do urządzenia Electrolux jest pełny numer PNC / Prod.No., a nie sama nazwa modelu. W płytach do zabudowy tabliczka często znajduje się na spodzie urządzenia; numer może być również zapisany w instrukcji, dokumentach zakupu albo na dodatkowej etykiecie pozostawionej w szafce. Należy przepisać wszystkie cyfry i końcówkę wariantu. Zdjęcie starego zaworu pomaga porównać mocowania, lecz nie zastępuje zgodności katalogowej z PNC.
FAQ – zawory gazowe Electrolux
Czy gaśnięcie palnika po puszczeniu pokrętła oznacza uszkodzony zawór?
Nie. Najpierw trzeba sprawdzić prawidłowe osadzenie palnika, ogrzewanie i stan termopary, jej połączenie oraz możliwość pełnego wciśnięcia trzpienia. Zawór podejrzewa się po wykluczeniu tych przyczyn lub po potwierdzeniu usterki jego elektromagnesu.
Dlaczego zawór działa na dużym płomieniu, ale palnik gaśnie na małym?
Możliwy jest problem z kanałem przepływu minimalnego, regulacją by-pass, zabrudzeniem dyszy lub palnika albo konfiguracją niezgodną z rodzajem gazu. Regulację powinien przeprowadzić uprawniony technik według danych konkretnego modelu.
Czy brak iskry świadczy o awarii zaworu gazowego?
Zwykle nie świadczy o uszkodzeniu toru gazowego. Jeżeli gaz płynie, należy sprawdzić układ zapłonowy. W niektórych konstrukcjach przełącznik zapalacza znajduje się na zaworze, dlatego uszkodzenie wiązki przy pokrętle może wyglądać jak awaria całego zespołu.
Czy można zmierzyć zawór gazowy multimetrem?
Multimetr pozwala sprawdzić cewkę elektrozaworu, sygnał termopary albo styki zapłonu, jeśli znany jest schemat danego urządzenia. Nie oceni jednak mechanicznej drożności, regulacji przepływu ani gazoszczelności korpusu.
Czy zawór do gazu ziemnego pasuje do urządzenia zasilanego LPG?
Nie należy tego zakładać. Zgodność zależy od konstrukcji zaworu, regulacji przepływu minimalnego, dysz i zatwierdzonej konfiguracji urządzenia. Część musi być przewidziana katalogowo dla pełnego PNC oraz danego wykonania gazowego.
Jakie dane są potrzebne do dobrania zaworu Electrolux?
Potrzebny jest pełny numer PNC / Prod.No. z tabliczki znamionowej. Warto również podać rodzaj gazu, wskazać palnik lub funkcję piekarnika, której dotyczy usterka, oraz przesłać zdjęcia oznaczeń starego zaworu i jego przyłączy.
